|

Let op, winterstop: deze apparaten legen stiekem je bordaccu in de camper leeg

Geef ons de voorkeur op Google

De camper staat een paar weken tot maanden in de winterstalling, alle elektrische apparaten zijn (naar verluidt) uitgeschakeld. Toch toont de bordaccu bij de volgende start nauwelijks nog spanning, zelfs de verwarming springt niet meer aan. In het ergste geval is de accu diepontladen – dus zo leeg dat ze schade oploopt.

Zelden is daar een groot defect de oorzaak van. Meestal zijn het kleine sluipverbruikers die dag en nacht een paar milliampère trekken. We laten je zien welke dat kunnen zijn, hoe je een diepontlading voorkomt en hoe je een leeggezogen accu misschien nog kunt redden.

Onze eigen pechervaring: de router zoog de accu leeg

Ook onze eigen bordaccu, een klassieke Optima met 75 Ah, is al eens ten prooi gevallen aan een onopgemerkte stroomvreter en was na een van de laatste winterstops diepontladen. De boosdoener: onze in de kast verstopte CamperNet, een vast ingebouwde internetrouter.

Het zoeken naar de fout heeft eindeloos geduurd, maar sinds dat incident koppelen we de accu consequent af bij langere stilstand. Dat doen we inmiddels trouwens ook als er “alleen maar” een langere periode tussen twee zomertochten zit.

Hoeveel chaos een kleine router kan aanrichten, blijkt uit het datasheet: fabrikant Antretter & Huber geeft voor de CamperNet Pro 5G een typisch stroomverbruik van 340 milliampère (mA) op. Bij de CamperNet EVO 5G-ready is dat volgens de fabrikant 320 mA.

Dat is als een druppende kraan. Eén druppel valt niet op, maar na een maand zit de emmer toch vol. De CamperNet Pro 5G waarschuwt volgens de fabrikant vanaf 11,5 volt met een rood knipperend statuslampje, alleen ziet niemand dat in een geparkeerde camper.

Een onderspanningsbeveiliging heeft de router volgens het datasheet ook. Bij welke spanning die uitschakelt, vermeldt de fabrikant daar echter niet.

Alles over mobiel internet in de camper vind je in onze gids over routers, antennes en complete oplossingen, onze eerste ervaringen lees je in het artikel Internet onderweg met de CamperNet.

De gebruikelijke verdachten: zoveel verbruiken ze écht

Zonneladeregelaar: ook 's nachts niet helemaal uit

Een MPPT-zonneladeregelaar (MPPT staat voor Maximum Power Point Tracking) haalt het maximale vermogen uit het zonnepaneel. Daarvoor stelt hij spanning en stroom continu bij op het beste werkpunt. Zijn elektronica heeft echter ook zonder zon wat stroom nodig, en die haalt hij uit de bordaccu.

Victron Energy geeft voor de SmartSolar MPPT 100/30 een eigen verbruik van 30 mA bij 12 volt op. Dat is circa 0,7 ampère-uur (Ah) per dag, over een winter van drie maanden ongeveer 65 Ah. Bij een kleine accu is dat behoorlijk veel.

Staat je camper donker in een loods of schuur, koppel de regelaar dan los van de accu. Houd je daarbij aan de volgorde uit de handleiding van je regelaar. Hoe een zonne-installatie is opgebouwd, leggen we uit in onze montagehandleiding voor zonnepanelen op de camper.

Staat de camper buiten in de zon, dan kan de zonne-installatie een loodaccu tijdens de stilstand volledig opgeladen houden. Bij lithiumaccu's geldt dat alleen als de regelaar of het batterijmanagementsysteem het laden bij vorst blokkeert. Meer daarover verderop.

Unser Solar Laderegler im Wohnmobil liefert den ersten Strom
Klein maar fijn: ook een zonneladeregelaar verbruikt 's nachts stroom. Al is het in dit geval maar 30 mA.

Omvormer: de grootste boosdoener

Een omvormer maakt van de 12 volt van de accu 230 volt voor het stopcontact. Blijft hij ingeschakeld, dan verbruikt hij stroom, ook als er niets is aangesloten. In het datasheet heet deze waarde 'nullastvermogen'.

Bij de Victron Phoenix 12/500 is dat volgens de fabrikant 6 watt. Bij 12 volt komt dat neer op ongeveer 12 Ah per dag of zo'n 84 Ah per week. Vuistregel: elk watt continu verbruik kost op een 12-volt boordnet bijna 2 Ah per dag.

Veel apparaten hebben een spaarstand. Bij de Phoenix heet dat de ECO-modus en die verlaagt het nullastverbruik volgens Victron tot 1 watt. Heb je tijdens de stilstand geen 230-volt stroom nodig, dan is helemaal uitschakelen toch de betere keuze.

© ALDI
Schakel de omvormer het beste uit als je tijdens stilstand geen 230V-stroom nodig hebt.

Router en modem

Een LTE- of 5G-router houdt voortdurend de verbinding met het mobiele netwerk in stand. Dat kost, afhankelijk van het model, zo'n 8 Ah per dag, zoals ons rekenvoorbeeld hierboven laat zien. Een passieve buitenantenne verbruikt zelf geen stroom, actieve antennes met ingebouwde versterker wel.

De kleintjes die niemand op het netvlies heeft

Naast de drie grote verbruikers zijn er veel kleine sluipverbruikers, zoals alarmsystemen, relais en de terugstroom van laders en laadregelaars. Afhankelijk van de uitrusting komen daar nog gasmelders, radio, gps-tracker of de elektronica van verwarming en koelkast bij.

Een bijzonder geval is de accucomputer. Victron wijst er bijvoorbeeld op dat een accumonitor die rechtstreeks op de accu is aangesloten, deze volledig kan leegtrekken. Ook het batterijmanagementsysteem (BMS) van een lithiumaccu verbruikt stroom: slaapt het BMS niet goed in, dan kan het volgens het vakblad Boote tot wel 200 mA verbruiken.

Zo spoor je verborgen stroomvreters op

Loopt de accu tijdens stilstand leeg, dan helpt alleen meten. Dat klinkt technischer dan het is. Schakel vooraf alles uit zoals bij een normale stilstandperiode en wacht even, want sommige elektronica heeft tijd nodig om in de standbymodus te gaan.

Hoe lang dat kan duren, laat een ruststroomtest van de ADAC met 25 voertuigen zien. Daar hadden de voertuigen pas na zo'n 25 minuten na het afsluiten hun verbruikers zo ver uitgeschakeld dat er nog maar 5 tot 40 milliampère liep.

  1. Accucomputer aflezen. Heb je een accucomputer met shunt, dus een meetweerstand in de min-kabel, dan toont die de stroom direct aan. Staat daar bij uitgeschakelde camper meer dan een paar milliampère, dan loopt er nog iets.

  2. Stroomtang gebruiken. Een stroomtang klem je gewoon om de min-kabel van de accu. Let erop dat hij gelijkstroom (DC) kan meten.

  3. Multimeter in serie schakelen. Maak de min-kabel los en schakel de multimeter in het ampèrebereik ertussen. Schakel daarbij geen grote verbruikers in, de meetingang is meestal maar tot 10 ampère beveiligd.

  4. Zekeringen één voor één eruit trekken. Trek tijdens het meten de ene zekering na de andere eruit. Daalt de stroom duidelijk, dan heb je het circuit met de verbruiker gevonden.

  5. Denk aan de hoofdschakelaar. Sommige apparaten hangen direct aan de accu en omzeilen de hoofdschakelaar. Dat kunnen zonneladers, omvormers of een accucomputer zijn.

Ben je onzeker over de elektrische installatie, laat de meting dan liever door een vakgarage uitvoeren.

De basis leggen we uit in Camper-elektriciteit voor beginners en Stroom in camper en caravan: de basis.

Hoe je je totale verbruik berekent, lees je in Stroomverbruik en stroombesparing in de camper.

Onze routine voor elke langere stilstand

  1. Accu volledig opladen. Loodaccu's (nat, AGM, gel) horen altijd volledig geladen de pauze in te gaan. Voor lithiumaccu's geldt de laadtoestand die de fabrikant voor opslag aanbeveelt. Het makkelijkst laad je op via landstroom.
  2. Omvormer uitschakelen – niet alleen de aangesloten apparaten loskoppelen!
  3. Router en modem stroomloos maken Haal de apparaten volledig van de stroom als je tijdens de stilstand geen internet nodig hebt.
  4. Zonneladeregelaar loskoppelen Ook hier geldt: zet de regelaar "buiten werking", zodat hij niet stiekem verder blijft verbruiken.
  5. Koelkast uitschakelen Een lege koelkast tijdens stilstand is sowieso pure verspilling.
  6. Accu loskoppelen De ADAC raadt aan om eerst de minpool los te maken en die bij het aansluiten als laatste weer vast te klemmen. Als alternatief koppel je de accu los via een accuscheidingsschakelaar of haal je de hoofdzekering eruit.
  7. Regelmatig controleren en bijladen Startaccu's moet je bij lange stilstandperiodes ongeveer één tot twee keer per kwartaal extern bijladen. Bij lithiumaccu's raden de meeste fabrikanten aan om uiterlijk na drie maanden bij te laden.

De startaccu van het basisvoertuig behandel je volgens het instructieboekje. Daarin staat of en hoe je die bij jouw voertuig mag loskoppelen.

De complete lijst voor het winterklaar maken vind je in onze checklist voor het winterklaar maken. In het voorjaar helpt onze voorjaarscheck met gratis checklist. Ben je in de winter op pad, lees dan onze gids wintercamping.

Lithiumaccu's en vorst

Een LiFePO4-accu (lithium-ijzerfosfaat, het gangbare lithiumtype in de camper) verdraagt kou tijdens opslag goed. Bij het opladen is hij echter kwetsbaar. Victron staat het opladen van zijn Lithium Battery Smart alleen toe tussen 5 en 50 °C, Liontron noemt voor zijn LX-serie 0 tot 45 °C.

Opslaan mag bij de Liontron-accu volgens de fabrikant bij −40 tot +60 °C. Wordt hij onder de laadgrens opgeladen, kunnen de cellen blijvende schade oplopen. Een goed BMS blokkeert het opladen dan automatisch; of jouw accu dat kan, staat in de handleiding.

Welke accu bij jouw camper past, lees je in de gids De juiste boordaccu voor je camper.

Accu diepontladen: is hij nog te redden?

Is het al gebeurd, dan geldt: snel handelen. Hoe langer een accu leeg blijft staan, hoe groter de schade wordt. Of redden de moeite waard is, hangt vooral af van het accutype.

Eerst meten: hoe leeg is de accu?

Meet de rustspanning met een multimeter rechtstreeks op de polen. De accu moet daarvoor eerst een paar uur zonder belasting en zonder lading hebben gestaan. De ADAC (Duitse wegenwacht) geeft de waarden voor 12-volt-loodaccu's als volgt aan:

Laadtoestand

conventionele loodaccu

AGM-accu

100%

12,70 V

12,90 V

80%

12,50 V

12,65 V

50%

12,20 V

12,25 V

20%

11,80 V

11,80 V

0–10%

10,50 V

10,50 V

Bron: ADAC, „Autobatterie testen“. De waarden gelden voor startaccu's en dienen bij huisaccu's als richtlijn. Eigen waarden voor gelaccu's noemt de ADAC niet.

Bij lithiumaccu's zegt de spanning weinig over de laadtoestand. Toont hij op de polen bijna nul volt, dan heeft vaak alleen het BMS uitgeschakeld.

Loodzuur, AGM en gel redden

Loodaccu's lijden vooral onder sulfatering. Daarbij vormen zich op de loodplaten kristallen die bij normaal opladen niet meer verdwijnen. Het vakblad promobil beschrijft het zo: blijft een loodaccu langere tijd gedeeltelijk ontladen, dan kristalliseert de sulfaatlaag en lost die bij het opladen niet meer op.

  1. Visuele controle. Is de behuizing opgezwollen, gescheurd of lekt er zuur uit, dan kun je niet meer opladen. Dan is de accu rijp voor afvoer.

  2. Nooit bevroren opladen. Een volledig ontladen loodaccu bevriest volgens het informatieblad van de brancheorganisatie Fachverband Batterien in het Duitse ZVEI al bij 0 °C, een volledig opgeladen accu pas bij ongeveer −70 °C. Laat hem eerst op kamertemperatuur ontdooien.

  3. Zuurpeil controleren (alleen natte accu). Heeft jouw accu schroefdoppen, controleer dan het zuurpeil. Ontbreekt er vloeistof, vul dan volgens de instructies van de fabrikant gedestilleerd water bij; AGM- en gelaccu's blijven gesloten.

  4. Geschikte lader kiezen. Veel eenvoudige laders starten bij een zeer lage spanning helemaal niet op. Laderfabrikant CTEK geeft bijvoorbeeld aan dat de meeste van zijn 12-volt-laders accu's vanaf 2 volt kunnen opladen.

  5. Langzaam en geduldig opladen. Het laadprogramma moet bij het accutype passen. Een voorbeeld van de ADAC laat de duur zien: een lege 100 Ah-accu heeft met een 7 A-lader tot elf uur nodig voor 80 procent.

  6. Regenereren alleen bij natte accu's. Sommige laders hebben een recond-, regeneratie- of pulsfunctie. CTEK staat zijn recond-functie alleen toe voor natte accu's inclusief EFB, niet voor AGM-, gel- of lithiumaccu's. Volgens CTEK duurt deze stap een half tot vier uur extra en mag hij hooguit één à twee keer per jaar worden uitgevoerd.

  7. Zorg voor ventilatie. Bij het opladen kan een loodaccu explosieve gassen afgeven, bij het regenereren helemaal. Laad daarom in een goed geventileerde ruimte en zonder vonken of open vuur in de buurt.

  8. Resultaat controleren. Laat de accu na het opladen een paar uur rusten en meet opnieuw. Zakt de spanning snel weer onder 12 volt, dan is de accu in de regel niet meer bruikbaar.

Blijft de spanning ondanks het opladen rond 10,5 volt hangen, dan wijst dat vaak op een celsluiting. Dan is een van de zes cellen kortgesloten en is de accu niet meer te redden.

Victron Energy geeft zijn gel- en AGM-accu's een goed herstelvermogen, ook na langdurige diepontlading. Veelvuldige en langdurige diepontladingen beschadigen ze volgens Victron echter ook onomkeerbaar. Een geredde accu heeft daardoor vaak minder capaciteit dan voorheen.

Hoeveel vermogen hij werkelijk nog levert, laat de spanning alleen niet zien. De ADAC wijst erop dat de toestand van een oudere accu niet alleen via de rustspanning te beoordelen is. Een gespecialiseerde werkplaats kan hem met een belastingstest testen.

Im Wohnwagen eingebaute Gelbatterie

LiFePO4-accu's redden

Bij lithiumaccu's beschermt het BMS de cellen. Zakt de spanning te ver, dan schakelt het de accu uit en lijkt hij dood. Vaak zijn de cellen dan nog in orde en moet het BMS alleen „wakker gemaakt” worden.

  1. Kijk eerst in de handleiding. Elke fabrikant beschrijft het wakker maken anders. Sommige accu's hebben hiervoor een eigen schakelaar of een functie in de app.

  2. Sluit een lader met lithiumprofiel aan.Batterijfabrikant Ective legt uit dat een lader met LiFePO4-laadcurve een geblokkeerd BMS kan wekken. Dat kan volgens Ective tot wel vijf minuten duren.

  3. Laadbooster alleen met toestemming.Een laadbooster (DC-DC-lader, laadt tijdens het rijden vanaf de dynamo) met lithiumprogramma komt in aanmerking als de batterijfabrikant dit toestaat.

  4. Let op de temperatuur.Onder 0 tot 5 °C, afhankelijk van de fabrikant, neemt de batterij geen lading op. Breng hem eerst naar een warme omgeving.

  5. Meteen volledig opladen.Victron raadt aan om de tijd dat de batterij diepontladen is zo kort mogelijk te houden. Laad de batterij na het wekken helemaal vol.

  6. Geen loodprogramma's.Recond, desulfatering en loodladeprofielen horen niet thuis bij een lithiumbatterij. CTEK sluit lithiumbatterijen expliciet uit van zijn Recond-functie.

  7. Blijf weg van zelfbouwoplossingen.Op internet circuleren tips om lithiumbatterijen met een tweede batterij of een voeding aan te stoten. Dat raden we af, dat is een zaak voor de fabrikant of een gespecialiseerde werkplaats.

Is de spanning erg laag gezakt, dan beschrijft Victron een speciale, langzame laadmethode. Die geldt alleen voor losse batterijen en vereist toezicht. Wordt de batterij daarbij heet of gaat ze bollen, moet je meteen stoppen.

Victron waarschuwt bovendien: wordt een lithiumbatterij na te diepe ontlading opgeladen, dan kan ze schadelijke gassen afgeven. Neem daarom vóór elke reddingspoging contact op met de fabrikant of dealer.

Victron Energy Caravan Salon Düsseldorf 2017

Wanneer een batterij niet meer te redden is

  • De behuizing is opgezwollen, gescheurd of lekt.

  • De batterij wordt heet tijdens het laden, sist of ruikt scherp.

  • Bij lood: de spanning zakt na het laden snel weer onder 12 volt.

  • Bij lood: de spanning blijft ondanks het laden rond 10,5 volt hangen.

  • Bij lithium: het BMS is ook met een geschikte lader niet te wekken.

Dan hoort de batterij bij de dealer of op het recyclingstation thuis, niet bij het huisvuil.

Hoe je een auto met een lege startaccu weer aan de praat krijgt, laat ons tutorial zien: Autobatterij leeg: zo lukt het met starthulp.

Wanneer je naar de werkplaats moet

Daalt de spanning ondanks losgekoppelde verbruikers binnen enkele dagen flink, dan zit er waarschijnlijk een echt defect achter. Dat kan een kapotte cel zijn of kortsluiting in de bekabeling. Laat dit controleren door een gespecialiseerde werkplaats.

Werkzaamheden aan gas-, elektra- en reminstallaties kunnen veiligheidsrelevant en keuringsplichtig zijn. Bij twijfel schakel je een vakbedrijf in.

Häufige Fragen

Hoeveel stroom verbruikt een omvormer in stand-by?

Dat staat in het datablad als nullastvermogen. Bij de Victron Phoenix 12/500 is dat volgens de fabrikant 6 watt, oftewel ongeveer 12 Ah per dag bij 12 volt. In de ECO-modus daalt deze waarde naar 1 watt.

Moet ik de router uitschakelen tijdens stilstand?

Ja, als je geen internet nodig hebt. Een 5G-router zoals de CamperNet Pro 5G verbruikt volgens de fabrikant doorgaans 340 mA, dat is ongeveer 8 Ah per dag.

Wat gebeurt er als de zonneregelaar aangesloten blijft?

Zonder zon verbruikt hij zelf wat stroom uit de batterij, bij de Victron SmartSolar MPPT 100/30 ongeveer 30 mA. Over drie maanden telt dat op tot zo'n 65 Ah. Staat de camper in het donker, koppel de regelaar dan beter los.

Hoe bewaar ik een LiFePO4-batterij tijdens de winter?

Met de laadtoestand die de fabrikant voor opslag aangeeft, en losgekoppeld van alle verbruikers. Zet hem nooit leeg weg en laad hem alleen op boven de minimumtemperatuur uit de handleiding, meestal 0 tot 5 °C.

Kan ik een diepontladen batterij nog redden?

Loodaccu's vaak wel, met een geschikte lader en veel geduld. Bij lithiumbatterijen moet meestal alleen het BMS gewekt worden, het best met een lader met lithiumprofiel. Is de behuizing beschadigd of wordt de batterij heet, dan is het einde verhaal.

0 Kommentare

    Noch keine Kommentare — sei die/der Erste und teile deine Erfahrung!

    Schreib einen Kommentar

    Sei nett, bleib beim Thema — und teile gerne deine eigenen Erfahrungen mit uns!

    Alle Kommentare werden moderiert und erscheinen erst nach Freigabe.

    Nele Landero Flores

    Träumte seit ihrer Kindheit von einem Leben auf Rädern. Tourt jetzt mit Mann und Hund ganzjährig im Wohnwagen durch Europa und verbringt die kalten Wintermonate in Mexiko. Expertin für Caravan, Camping-Ausstattung, Reise-(Geheim)Tipps, Dauerreisen und Arbeiten unterwegs. Lieblingsspots: Andalusien, Baskenland, Albanien & Mexiko.

    Vond je dit artikel leuk?

    Deel het dan met je vrienden!

    Ontvang gratis kampeertips en nieuws per e-mail!

    Nach dem Absenden des Formulars bekommst du eine Mail mit einem Link, den du anklicken musst, um dich zum Newsletter anzumelden. Du bekommst dann 1-2 Mal im Monat E-Mails von uns zu Camping-Themen. Die Frequenz hängt von der Menge an News und Ratgebern im Monat ab. Du kannst deine Einwilligung jederzeit per E-Mail an post@camperstyle.de oder durch den sich in jeder Mail befindlichen Link widerrufen. Der Versand erfolgt gemäß unserer Datenschutzerklärung unter https://camperstyle.de/datenschutzerklarung/